วัดเก่าแก่บนสันทรายเมืองนครศรีธรรมราช (ตอนที่ 10 )

วัดเก่าในตำบลข้างเคียง เป็นวัดซึ่งอยู่ทางทิศตะวันตกของตัวเมืองนครศรีธรรมราช มีวัดเก่าแก่อยู่หลายวัด ส่วนใหญ่ร้างไปแล้ว ได้แก่

1. วัดหว้ายาน ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของพระบรมธาตุเจดีย์ มีประวัติมาว่าพระมหาเถรสัจจานุเทพอยู่ที่เมืองนครป่าหมาก อพยพญาติโยมมาอยู่เมืองนครศรีธรรมราช พร้อมด้วยพระมหาเถรพรหมสุริยะ ร่วมสร้างวัดพระเดิม ต่อมาพระมหาเถรไม่พอใจเจ้าเมืองนคร จึงอพยพญาติโยมออกไปสร้างวัดแห่งใหม่ชื่อ “วัดหว้าทยาน” (วัดหว้ายาน) ได้ประดิษฐานพระพุทธรูปยืนไว้องค์หนึ่ง สูง 1.05 เมตร ปางแสดงธรรม ศิลปะทวารวดี ห่มจีวรแบบคลุม จีวรบางแนบองค์ ปัจจุบันพระเศียรและพระหัตถ์หัก และกลายเป็นวัดร้างอยู่ในท้องที่ตำบลไชยมนตรี อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช

2. วัดพราง ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของพระบรมธาตุเจดีย์ ไม่ทราบประวัติการสร้างที่ชัดเจนนัก แต่มีซากโบราณสถานซึ่งทำด้วยอิฐอยู่สองเนิน เนินแรกมีขนาดกว้าง 30 เมตร ยาว 30 เมตร เนินที่สองมีขนาดไล่เลี่ยกันอยู่ห่างจากเนินแรก 100 เมตร ผลการขุดค้นทางโบราณคดีของ ดร.วัณณสาส์น นุ่นสุข และผลการทดสอบอายุอิฐจากโบราณสถานแห่งนี้ คำนวณอายุอยู่ในราว พ.ศ. 1245-1251 สันนิษฐานว่าน่าจะเคยเป็นโบราณสถานของพราหมณ์มาก่อนที่จะมาปรับเปลี่ยนเป็นวัด ปัจจุบันเป็นวัดร้างอยู่ในท้องที่ตำบลนาสาร อำเภอพระพรหม

3.วัดพระเพรง ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของพระบรมธาตุเจดีย์ อยู่ห่างจากวัดพรางทางทิศตะวันออกราว 500 เมตร มีโบราณวัตถุที่พบในวัดนี้เป็นกรอบประตูหินปูน ลักษณะคล้ายซากเทวาลัยของพราหมณ์ และพบเทวรูป “พระวิษณุ” ที่สวยงามและมีอายุเก่าถึงราวพุทธศตวรรษที่ 12 ซึ่งสันนิษฐานว่าวัดนี้น่าจะเป็นเทวาลัยของพราหมณ์มาก่อน ต่อมาปรับเปลี่ยนเป็นวัดเช่นเดียวกับวัดพราง

4.วัดขนุน ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของพระบรมธาตุเจดีย์ เข้าใจว่าน่าจะเป็นวัด “พระมงกุฎ” ซึ่งตั้งอยู่ที่บ้านไสขนุน ตำบลโพธิ์เสด็จ อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช มีประวัติมาว่าพระมหาเถรเหมรังสีอพยพญาติโยมจากบ้านโองพตานมาสร้างเป็นวัดชื่อ “วัดขนุน” ภายหลังเปลี่ยนเป็น “วัดพระคุด” และเป็น “วัดพระมงกุฎ” ในปัจจุบัน

5. วัดเขาขุนพนม ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของพระบรมธาตุเจดีย์ มีประวัติมาว่าภายหลังที่พระมหาเถรสัจจานุเทพสร้างวัดหว้ายาน (วัดหว้าทยาน) มาได้ระยะหนึ่ง ก็ย้ายออกไปตั้งวัดแห่งใหม่ที่ด้านทิศประจิมของเมืองนคร บริเวณภูเขาหินปูนลูกหนึ่ง เรียกว่า “เขาคุมพนม” เมื่อพระมหาเถรสัจจานุเทพมรณภาพ เจ้าเมืองนครจึงไปช่วยจัดการงานศพ หลังจากนั้นได้เปลี่ยนชื่อเป็น “วัดเขาขุนพนม” ปัจจุบันอยู่ในท้องที่หมู่ที่ 3 ตำบลบ้านเกาะ อำเภอพรหมคีรี จังหวัดนครศรีธรรมราช

ผศ.ฉัตรชัย ศุกระกาญจน์
ประธานกรรมการฝ่ายวิชาการ ในคณะกรรมการมรดกโลกจังหวัดนครศรีธรรมราช
เรียบเรียง

อ้างอิงจาก จดหมายข่าววัดพระมหาธาตุวรมหาวิหารขึ้นบัญชีสู่มรดกโลก ฉบับที่ 60  ประจำวันที่  6   มีนาคม  พ.ศ. 2560